Voormalige eilanden in Nederland | Stevensweert

“Eilanden hebben iets speciaals. Ze zijn omringd door water. Vanwege het isolement is de sfeer er anders. Bij storm kun je niet weg en anderen kunnen jou niet 1-2-3 bereiken. Een ongerept stukje land midden in het water met een prachtige natuur. Dat biedt volop kansen voor het maken van mooie wandelingen.” Ik kan het niet beter verwoorden dan de auteur van de wandelgids ‘De mooiste eilandwandelingen van Nederland’.

De ondertitel van deze fraai vormgegeven en praktische gids is niet onbelangrijk voor een islomaan als mezelf: 18 wandelroutes op 13 schier- of voormalige eilanden. Tiengemeten, Vlieland en Schiermonnikoog zijn de echte eilanden in de reeks. Ze zijn immers op geen enkele wijze verbonden met het vasteland. Maar het zijn de voormalige eilanden die me het meest intrigeren: Tholen, Sint-Philipsland, Marken, Schouwen-Duiveland, Wieringen, Schokland en Urk. Opgesomde eilanden zijn inmiddels door dam of brug verbonden met het vasteland.
En laat ons ook de kunstmatige eilanden niet vergeten: Neeltje Jans, Roosteren en Stevensweert. Neeltje Jans is wellicht het bekendste. Het werd aangelegd om een tweede watersnoodramp in Nederland te voorkomen. Eilandjes in de rivier de Maas bij Roosteren en Stevensweert ontstonden dan weer door de grindwinning. Lees meer over deze ‘ex-eilanden‘.

In deze aflevering: Stevensweert

Tussen Ohé en Stevensweert heeft de Maas al eeuwenlang twee rivierlopen. Op oude kaarten is goed te zien dat de dorpen altijd al op ene eiland lagen. De oostelijke loop is verzand en mondt nu uit in de Molenplas. Bij hoogwater komt de rivier tot aan de kades en is de plas ineens twee keer zo groot. Maar door het jaar heen zijn de oevers van de plassen en de Maas een oase van groen.

Bij het eiland Stevensweert verlaat je het asfalt en loop je bijna continu over graspaden en -dijkjes door jonge ooibossen. Je deelt de natuur met kuddes konikpaarden en galloways. Voorbij de jachthaven van Laak leidt een smal pad naar de oevers van de Maas. Met een ruime bocht volg je het struinpad langs de rivier stroomafwaarts, tot aan het pontje naar België. Je wandelt door de landerijen langs de mooie Annakapel en de indrukwekkende Hompesche molen terug naar de vesting van Stevensweert.

Stevensweert

 

Vestingwal

 

Prehistorisch eikenwoud

Bij de winning van grind tijdens het Grens-Maas project bij Stevensweert werden er tientallen historische eiken opgegraven. Deze boomstammen van ongeveer tussen de 1500 tot 2000 jaar oud lagen enige meters diep begraven onder de te winnen grindlaag.

In de tijd dat deze bomen hier groeiden, stroomde de rivier de Maas nog vrij door het landschap en verlegde de rivier ieder jaar zijn loop. Zo werden er regelmatig bij overstromingen bomen die op de rivieroever groeiden ontworteld en door het water meegevoerd.
Ter hoogte van Stevensweert, waar men aan het ontgrinden was en waar de stroomsnelheid van de rivier toen al lager was, bleven deze bomen in het zand en grind steken en werden langzaam door de natuur begraven.

Een aantal van deze enorme boomstammen werden gebruikt voor de aanleg van het prehistorische woud aan de oever van de Molenplas vlakbij de Hompesche Molen.

 

Konikpaarden aan de Nederlands-Belgische grens.

 

Annakapel

 

Hompesche molen