Reisreportage | Schiermonnikoog. Wadden Winter Wonderland

 

Schiermonnikoog

Hoe sterk is de eenzame fietser

 

Schiermonnikoog. Ameland. Wad een eilanden! Een ideale (winterse) short break in Nederland.

Een uitgebreid verslag van een kort (wandel)verblijf. 

 

In het kort

Waarom naar Schiermonnigoog en Ameland?

✔  De Wadden(zee) is UNESCO Werelderfgoed

 Schiermonnikoog is autovrij en Nationaal Park

 Ideaal om –vlak– te wandelen (of te fietsen)

 Kindvriendelijk /  brede stranden

 Charmante dorpjes op Ameland

 Het uitzicht vanop de Amelandse vuurtoren

✔  Off-season trefwoorden: uitwaaien & bezinnen, rust en romantiek

 

Waar logeren en/of eten?

Op Schiermonnikoog

✔  Hotel + restaurant Graaf Bernstorff

✔  Hotel + restaurant van der Werff

✔  Restaurant van Strandhotel  Noderstraun

✔  Strandpaviljoen De Marlijn

Op Ameland

✔ WestCord Hotel Noordsee

✔ Hotel Nobel (zelf niet gelogeerd, was volzet, vandaar WestCord)

✔ Restaurant Het Witte paard

✔ Herberg De Witte Zwaan

✔ Nes Café

 

Boekentips

COVER WADDEN DEF VRIJ.indd Schiermonnikoog in vogelvlucht

Meer boeken?

 

Souvenirs

✔  Mosterd met zeekool

✔  Wadddenkruidenthee met duindoorn of Wadlopersthee

✔  Waddenmayonaise met zeekraal en zeevenkel

Meer souvenirs? Waddendelicatessen.eu

 

Reisverslag

“Je had echt geen beter moment kunnen kiezen om naar hier te komen,” merkt een koppel Nederlandse bezoekers in Ameland op, terwijl we samen wachten op de bus. “In de zomer kan je natuurlijk lekker gaan zwemmen, maar in de winter heb je het eiland voor jezelf.”

De Wadden. Ze stonden al jáááren op het verlanglijstje. En eentje in het bijzonder: Schiermonnikoog, het kleinste van de vijf.  Op Sinterklaas kwam het er eindelijk van, en reisden we af naar het eiland dat onze noorderburen in 2006 uitriepen tot ‘De Mooiste Plek van Nederland’.

 

– Dag 1 –

 

Living the slow life op Lytje Pole

Schiermonnikoog

Downtown Schiermonnikoog

 

Schiermonnikoog betekent letterlijk het ‘eiland van de grijze monniken’. Schier betekent grijs en oog is etymologisch hetzelfde als ei in eiland. De monniken zijn er vandaag niet meer. Wel telt het kleinste dorp van Nederland zo’n 930 inwoners. Die ontvangen wel 300.00 toeristen per jaar. Al die bezoekers zijn verplicht hun auto aan vaste wal achter te laten. Zo kan iedereen optimaal genieten van de rust in het Nationaal Park en stiltegebied dat Schiermonnikoog is. Wie hier niet toekomt aan mindfulness, strandyoga, Slow Life en andere vormen van onthaasting, zal er nergens aan toekomen.

Schiermonnikoog is ook Lytje Pole, in de lokale variant van het Fries: “Een lapje grond dat iets hoger ligt dan zijn omgeving.” Een perfecte omschrijving van Schier. Het geeft ook de kwetsbaarheid aan van dit oostwaarts ‘wandelende’ eiland. Lytje Pole is een innige en tedere benaming van de Schiermonnikogers voor hun eiland. En nu ook van ons.

 

Winters wandelen

Schiermonnikoog

 

Het schemert wanneer we in de late namiddag de oversteek maken vanuit Lauwersoog. Aankomen na zonsondergang houdt altijd een verrassing in voor de volgende ochtend. In dit geval: sneeuw!  Hij waait ons kietelend in het gezicht wanneer we over de Reeweg richting dijk lopen. Op dag 1 hopen we wandellussen A en B. 15 kilometer in totaal. Met meer uren daglicht brei je daar makkelijk lus C aan, goed voor nog eens 6 kilometer. Onderaan dit artikel vind je een link naar de wandelkaart, maar de detailkaart uitgegeven door Natuurmonumenten blijft aanbevelenswaardig.

Het Minne Onnespad leidt ons langs de Westerplas en, heel toepasselijk vandaag, naar Klein Zwitersland. De verse sneeuw knerpt onder onze voeten en hoewel de wolken nog volgestouwd lijken, zal er van de hele dag verder geen vlokje meer uitvallen. De zon schijnt als door melkglas en laat het witte landschap oplichten.

 

Temperamentvolle toren

Schiermonnikoog

De rode Noordertoren

 

Nabij de Westerplas heb je in de verte zicht op twee torens. Er is de iconische, rode actieve vuurtoren, en de ‘gepensioneerde’ witte vuurtoren, die werd gerecycleerd als watertoren. Hoe je ook loopt op Schier, meestal heb je een van beiden in het vizier. Voorbij de heuvelachtige Westerduinen doemt hij dan toch plots van heel nabij op: de knalrode Noordertoren.  De contrastwerking met het besneeuwde zand en de geelgroene begroeiing levert prachtige plaatjes op.

 

Hossen in de bossen

Schiermonnikoog

We warmen snel onze knoken bij de open haard van Strandhotel Noderstraun. Daarna gaat het richting Bospad. Een bos op Schiermonnikoog? Nou ja, een bosje. Maar wel eentje dat het eiland weer een heel ander gezicht geeft. De dennenbossen op Schier werden aangeplant door de familie Bernstorff een van de vroegere eigenaren van het eiland, maar de beoogde houtproductie werd omwille van de extreme omstandigheden geen succes. In de luwte van dit ‘artificiële’ bos groeien nu spontaan opgeschoten loofbossen met veel berken.

 

Varen en vogels

Terug in het dorp sluiten we de lus en openen we een nieuwe. De Badweg die afstevent op de watertoren ligt er spekglad bij. Het lijkt de vele fietsers niet te deren. We stappen richting Berkenplas, een mini recreatieoord. Hij ligt er compleet verlaten bij. De cafetaria gesloten. De ironie van een picknick met sneeuwwafeltjes ontgaat ons niet.

In mijn hoofd hoor ik het opgelaten geschater van jong en oud die met kano’s over de plas varen. De Berkenplas is het belangrijkste zoetwatergebied van het eiland en één van de vogelrijkste plekken. Misschien spot jij ooit wel een lepelaar vanuit de vogelkijkhut?

 

Bunker en begraafplaats

Schiermonnikoog

Wasserman Bunker

 

We lopen naar twee stille oorlogsgetuigen: de begraafplaats Vredenhof en Bunker Wasserman.

Op Vredenhof kregen talloze drenkelingen hun laatste rustplaats, voor en tijdens WOII. Fotografe Anna Davosic wijdde in 2010 haar afstudeerproject aan de Utrechtse Kunstacademie aan deze opmerkelijke begraafplaats: “De kracht van het hedendaagse Vredenhof is, denk ik, het uniforme karakter. De plekken waar alle soldaten liggen zijn teruggebracht tot een gelijk graf (…). Zij delen hetzelfde stukje grond en hetzelfde graf, ongeacht hun nationaliteit, religie of rang. Fransman, Canadees, Duitser, Jood, en een Engelsman liggen naast elkaar. De omgekomen militairen hebben daarmee een hele bijzondere laatste rustplek gekregen. Nergens anders ter wereld vindt men een dergelijke begraafplaats.”

De lucht kleurt oranjeroze wanneer we bovenop de Wasserman bunker staan. Een onderdeel van de Duitse Atlantikwall uit WOII, bovenop een duintop. De bunker werd echter nooit in gebruik genomen. Al naargelang de bron, door sabotage of een foute berekening, paste de antennemast niet in de fundering. Gelukkig voor ons werd het bouwwerk nooit opgeblazen zodat we vanop een zekere hoogte genieten van een panoramisch uitzicht.

 

Verdwalen voor zonsondergang

Schiermonnikoog

Zonsondergang  op Schier

 

Op weg terug naar het dorp spelen we het klaar om te verdwalen in het bos. Verdwalen is te sterk uitgedrukt. We missen ergens een afslag en maken noodgedwongen een extra ommetje. Ook noodgedwongen is te sterk uitgedrukt. Het lijkt alsof we onbewust bewust (of is het bewust onbewust) de mooie wandeling nog even willen rekken. En daarvoor worden we beloond met een fantastische zonsondergang. We blijven ons een tijdje vergapen aan het Monet-kleurenpalet. De shetlandpony’s in de wei naast ons, knauwen onverstoord verder.

 

Eten in een erfgoedhotel

Schiermonnikoog

Hotel van der Werff

 

Vanavond eten we niet in het voortreffelijke restaurant van ons hotel, Graaf Bernstorff, maar aan de overkant van de Reeweg, in Hotel van der Werff. Van der Werff is een instituut, puur erfgoed, een geweldig nostalgische trip. Op Tripadvisor en consoorten lees je zeer gemengde commentaren, gaande van ‘authentiek familiebedrijf ‘ tot en met ‘logeren in een museum of is het oude rommel?’ De waarheid ligt allicht ergens in het midden… Alleszins, de egards waarmee we werden bediend in de eetzaal in jarendertigsfeer konden we even goed smaken als het uitstekende driegangenmenu.

 

– Dag 2 –

 

Beter 100 ganzen in de lucht dan…

Schiermonnikoog

Opvliegende ganzen

 

Op dag 2 gaat het voor een korte wandeling (lus C) naar de Binnenkwelder. Het dorp lijkt nog in een diepe slaap verzonken wanneer we het langsheen zijn uniforme en karakteristieke huizen lopen. We beslissen om niet opnieuw het stukje pad dat naar de Berkenplas voert te nemen, maar meteen de Kooiweg in te lopen die langs de polders voert.  Daarvoor worden we bijna ogenblikkelijk beloond. We passeren een stukje groen dat zwart ziet van de vogels. Wanneer we op de toppen van onze tenen naderen, vliegen er meteen enkele op. En dan nog een groepje, en nog… Voor we er erg in hebben, is de lucht verzadigd van de ganzen. Een fotogeniek schouwspel.

 

Kapen en kwelders

Schiermonnikoog

Baken in de Kobbeduinen

 

We dringen via het Kwelderpad door tot de oostkant van het eiland. Het is er zo vlak als een biljartlaken en bestaat volledig uit kwelders die ontstaan door ‘verlanding’ van de wadbodem. Voor we het baken van de Kobbeduinen bereiken, steken we een van de  diepe slenken (geulen) over die het kweldergebied dooraderen. Ze voeren zee- en regenwater af.  Op de houten Kaap Kobbeduinen kunnen schippers zich overdag oriënteren, maar voor ons dient het als mooi uitzichtspunt. Een ander bekend baken bevindt zich in de Willemsduin.  Helaas –of gelukkig- moeten we voor een tocht naar Willemsduin nog eens terugkomen naar Schier. Voor deze 25 km lange pittige wandeling trek je immers best laarzen aan. Die houden je voeten droog bij het oversteken van de talrijke slenken.

 

Schier eindeloos strand

Schiermonnikoog

Schier eindeloos strand

 

We volgen het lange Johannes de Jongpad. Zo komen we als vanzelf aan bij Strandpaviljoen De Marlijn. Er heerst een gezellige drukte zo in de late namiddag. De zeelucht heeft onze honger aangescherpt en we bestellen verse kokkels gestoofd met knoflook, sjalot, prei, kruiden en crème fraiche. Naast ons zitten groepjes jongeren te kaarten bij een kop thee of chocolademelk. Hele families komen binnenvallen. Een populaire plek. En terecht. De bediening is hartelijk en de kokkels smaken boterzacht.

Aangesterkt en opgewarmd gaat het richting strand. De zee ligt ergens in de verre verte rustig te klotsen. Een stralende zon speelt verstoppertje met de schaapjeswolken. De sneeuw laat hier op het strand niet meer achter dan een dun laagje wit glazuur. Op sommige plekken niet meer dan een voetafdruk van eerdere uitwaaiers. Letterlijk.

 

Met de witte prins in het Het Witte Paard

In de late namiddag varen we terug naar Lauwersoog, rijden naar Holwerd en eilandhoppen we met het veer naar Ameland. Bij de terminal worden we bij wijze van uitsmijter getrakteerd op een bloedsinaasappelkleurige zonsondergang. De fototoestellen van andere bezoekers flitsen gretig.

Er wacht ons een warm welkom in WestCord Hotel Noordsee. Het hotel ligt er om 20u al verlaten bij. De kok is naar huis gestuurd. We worden doorverwezen naar centrum Nes dat op 10 minuten stappen ligt. We schuifelen aan de achterkant van het hotelcomplex het beijzelde pad af. Tegen de bijna aardedonkere nacht tekenen zich amper de contouren van een windmolen af. Er valt geen mens of lichtje te bespeuren. Moeten we beginnen wanhopen om snel een leuke plek te vinden waar nog een maaltijd geserveerd wordt? We lopen – o toeval- voorbij Het Witte Paard. Ik had de naam onthouden uit de Ameland Gids die ik in de terminal had opgepikt. Het restaurant is ondergebracht in een voormalige commandeurswoning en een van de betere en sfeervollere adresjes om te eten op het eiland. De ideale plek om op ons 11-jarig samenzijn te klinken!

 

– Dag 3 –

 

Nat, natter, natst

Ameland

Hollum, Ameland

 

Het is een ruw ontwaken op Ameland. Nu ja, eigenlijk liggen we als sinds zevenen te luisteren naar de wind die fluit in een kier van ons hotelraam. Het wordt pas echt ruw wanneer dikke hagelbollen tegen het glas knikkeren. Een voorzichtig piepende zon belooft heel even nog een mooie dag, maar dan begint het stevig te regenen. We koppelen dan maar het nuttige aan het aangename: een lang ontbijt. Mét poffertjes!

Pas na tienen wagen we ons op pad. We nemen de bus naar Hollum aan de westkant van het eiland. Het mooie dorpje –als onder een stolp authentiek gebleven- is kletsnat en uitgestorven. De regen is getemperd tot een miezertje. Ik probeer tussen de druppels door wat foto’s te maken van de bijzondere graven op het kerkhof en de peperkoekenhuizen. We gaan wat opdrogen in Herberg De Zwaan. Op de huiskat na, zijn we de enige gasten. Van bij het raam genieten we van een duiveltjeskermis.

 

Hoge torens vangen veel wind

Ameland

Vuurtoren van Ameland

 

We lopen naar de naamloze vuurtoren uit 1880. De oriëntatie is makkelijk: de gietijzeren toren priemt  55 meter hoog de lucht in. De 236 trappen zijn, dankzij de tussenverdiepen, snel overwonnen. De toren staat geboekstaafd als ‘museum’ of ‘expositieruimte’, maar dat zijn te grote begrippen voor wat er daadwerkelijk uitgestald staat. Wat teleurstellend voor deze pharofiel. Wat nog het meest indruk maakt, is de werkamer bovenin de toren. Helemaal ingericht zoals deze vroeger door de vuurtorenwachter werd gebruikt. We steken onze koppen uit de deur die toegang geeft tot het buitenplatform. Een machtig wijds zicht over duinen, zee en Hollum openbaart zich. We schuifelen verder over het smalle ‘terras’ en krijgen plots een ferme dreun van de wind. Ik klamp me vast aan de reling en tracht enkele fatsoenlijke foto’s te maken. Ik ben warm ingepakt, maar de wind kleedt me genadeloos uit.  Fotografie is soms voor volhouders. We voelen de toren lichtjes wankelen. De man aan het onthaal beaamt: “Bij stormweer geeft de top van de toren tot een halve meter mee.  Deed hij dat niet, zou hij knappen als een rietje.”

 

Zee wind zon oceaan

Ameland

Op het strand van Ameland

 

Voor we terugkeren naar Nes, nemen we nog een kijkje op het strand. Een lang, slingerend schelpenpad loodst er ons naartoe. Op de kam van het duin worden we gezandstraald door de hevige wind. Een dik wolkenpak drijft boven onze hoofden en laat af en toe de zon aan het woord. De zee raast het strand op en af. Er komt een jeep aangereden. Gelukzakken, denk ik, wij moeten over luttele uren weer naar de wal en naar huis. Te zeggen dat Ameland intieel niet op de agenda stond. Maar de lokroep van een nieuw eiland met een vuurtoren in rood-witgestreepte pyama bleek te groot.

Terug in Nes gaan we op zoek naar het –aha- Nes Café. We nestelen ons bij de haard en deze voor 80% vegetariër eet er de beste kipsaté met pindasaus van haar leven. Voor de carnivoren: Nes Café serveert enkel biologisch vlees van de brandrode runderen die in het Overrijselse natuurgebied het Vechtdal lopen.

Op weg naar het hotel onze bagage op te halen brul ik voldaan ‘De Vondeling van Ameland’ van Boudewijn de Groot “Ik kom eraan, ik kom eraan.
Zee wind zon oceaan.
Ik kom er aan.”

 

• Bekijk alle beelden van Schiermonnigoog & Ameland in mijn portfolio.

 

Nuttige links

Wandelroute Nationaal Park Schiermonnikoog

Lytje Pole, de digitale agenda van Schiermonnikoog – www.lytjepole.nl

Toeristisch Waddenportaal – www.wadden.nl

Alle boeken over Schier op een rijtje en nog veel meer – www.schiermonnikoogshop.nl

De Waddenzee in een breder perspectief  – www.waddenzee.nl/Vrijetijd

De Waddenvereniging wil de kwaliteit van het waddengebied beschermen en bevorderen – waddenvereniging.nl

 

Nationaal Park Schiermonnikoog

Natuurmonument Schiermonnikoog

Oude ansichtkaarten van Schiermonnikoog

Toeristische dienst Ameland

Vuurtoren Ameland

Wadlopen

Friese stiltegebieden